Slapen en dromen in de kunst

Salvador Dali

 

Een seconde voor het ontwaken uit een droom veroorzaakt door een bij die om een granaatappel vliegt - 1944

 

Het schilderij stelt een allereerste verbeelding voor. Freud heeft namelijk ontdekt dat een typische droom een lange en morele argumentatie kan hebben. Bijna tegelijkertijd doet zich de situatie voor de de droomster zal ontwaken door een voorval, in dit geval het gezoem van een bij. 

Hier zien we Dali's vrouw Gala juist op haar rug liggend, armen net boven het hoofd gekruist, en zwevend boven een vlakke stenen rots. Er is te zien hoe een deel van het leven ontstaat uit de opengebarsten granaatappel. Twee pitten zweven voor de opengesprongen granaatappel. Uit de appel ontstaat een vis met opengesperde mond. Uit deze mond is een mannetjes tijger half zichtbaar. Uit diens mond komt de vrouwtjes tijger, je kunt een stuk staart nog in de mond van het mannetjes zien. De tijger staat met open klauwen klaar om op Gaja te springen. Voor het dier is een geweer met bajonet te zien en het zijn maar enkele millimeters alvorens de speld in de bovenarm prikt.

Van Dali is bekend dat hij op een bijzondere wijze een dutje deed. Dali legde dan een blikken bord op de grond en gaat dan op een stoel zitten. Terwijl hij de lepel boven het bord houdt, doezelt hij in. Op het moment dat de slaap intreedt, glijdt de lepel uit zijn vingers en belandt kletterend op het bord en wekt hem. Dali beweert dat hij volledig opknapt door dit slaapje, verkregen tussen het moment dat de lepel zijn hand verlaat en het moment dat deze lepel op het bord komt. Zie hier de link naar het moment: een seconde voor het ontwaken door een stukje ijzer!

Op de voorgrond zien we de bij en een andere kleinere granaatappel. Het zoemen van de bij zal de oorzaak zijn van het ontwaken van Gaja, aldus de titel van het schilderij. Links en rechts van die granaatappel zijn twee ronde doorzichtige maanstenen of bergkristallen of van glas te zien die ook zweven.

De granaatappel is ook het symbool van de oorsprong van de schepping. De ene schepping is al ontstaan, andere scheppingen liggen klaar om geopenbaard te worden. De scheppingen die zweven boven de wateren, bijna zoals het scheppingsverhaal uit de bijbel.

Op de achtergrond loopt op giraffenpoten de olifant van Bernini (1665) met grote passen. Bij het oorspronkelijke beeld staat de tekst: ‘Het vereist een krachtige geest om de last der wijsheid te dragen.’ Op zijn rug draagt hij een ruwe obelisk met pauselijk attributen.

Verder zien we rechts in het midden nog een stuk van de maan of een andere planeet. Helemaal rechts zien we hoe een overhangend deel van een rotswand gestut wordt door een bewerkte stenen wand.

Het schilderij is bekend onder verschillende namen zoals:

  2004 Drs. Janne Geraets

Slapen en dromen in de kunst                     naar droomduiding               naar Senzar.nl 

 

Copyright Copyright © 1997- 2008 Drs. Janne Geraets Drs. Janne Geraets